The Blahcksheep

The Blahcksheep

the blahck sheep logo

ਵੱਖ ਹੋਏ ਭੈਣ-ਭਰਾ: ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

#Translation #Punjabi

You can read the original piece in English titled “Separated Siblings” by Manushree Swami here. This is a translation in Punjabi.


ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕਿਸੇ ਖਿਡੌਣੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੜਦੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ।ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਲੜਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ (ਲਗਭਗ ਰੋਜ਼ਾਨਾ) ਲੜਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਸੀਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਾਂ l

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਹੈ ਨਾ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੜਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।

ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਫ਼ਰਤ ਇੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ 1857 ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ ਸਨ? ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ ਬਾਗੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਟੰਟੀਆ ਟੋਪੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਡਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅਵੰਤੀਬਾਈ ਲੋਧੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਦੀ ਸੀ । 1857 ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ ਅਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਕਿਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ – ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਲੜੇ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਸ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ  ਕਾਫ਼ੀ ਚੁਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਾਜੀ  ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਵੰਡਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣਗੇ। ਕੀ ਇਹ ਦਰਦਨਾਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਣੂ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਕੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ ਜੋ ਅਸ਼ਫਾਕੁੱਲਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਸ਼ਟ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ “ਮਿਲ ਕੇ” ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ।

ਬੇਸ਼ੱਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ “ਸਾਮ ਦੰਡ ਭੇਦ” ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਪਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਲਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਲੜਦੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹਉਮੈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਬਹੁਮਤ ਹੈ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨਾਹ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਸਿਆਸੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਭਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਬਟਵਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਵਰਕਰ ਦੁਆਰਾ 1923 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਡੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਜਿਨਾਹ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵਿਕ ਯੋਗਤਾ ਦੇਖੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਟੇਲ ਨੇ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਵੀ.ਪੀ. ਮੈਨਨ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1946 ਤੱਕ ਵੰਡ ਦੀ ਅਟੱਲਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਜੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕਜੁੱਟ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ”। ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੰਡ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੁਰਾਈ ਸੀ ਜੋ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸੰਭਵ ਸੀ।

ਇੰਨਾਹ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ “ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ” ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ 1946 ਵਿੱਚ ਦੰਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨੋਆਖਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸੀਬਤ ਫੈਲਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮੋੜ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਾਨ ਅਬੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਭਸੀਨ ਅਤੇ ਰਿਤੂ ਮੇਨਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਬਾਰਡਰਜ਼ ਐਂਡ ਬਾਉਂਡਰੀਜ਼: ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਇੰਡੀਆਜ਼ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ” ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗਿਣਤੀ 50,000 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 33,000 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਭ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਿਆਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਫਿਰਕੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਗੁਆ ਬੈਠੀ।

ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਛੋੜੇ, ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਏਜੰਡੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰੇਆਮ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਲਿੰਚਿੰਗ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬੁੱਤ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਯੁੱਧ ਛੇੜਿਆ, ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਮੋਰਚਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਖਰਕਾਰ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰਾਹੀਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਮੋਰਚਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੀ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ? ਬੀਫ ਖਾਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ‘ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ? ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਜਨਸੰਘ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੀਫ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਰਕਹੀਣ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਹੈ । ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਹਿਜਾਬ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ l ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਚੁਣਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ।

              ਸਾਤ ਸੰਦੂਕੋਂ ਮੇਂ ਭਰ ਕਰ ਦਫਨ ਕਰ ਦੋ ਨਫਰਤੇਂ

              ਆਜ ਇੰਸਾਨ ਕੋ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਬਹੁਤ  

       – ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ

ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣ ਲਈ, ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। 1919 ਵਿੱਚ, ਗਊ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ, ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ, ਹਕੀਮ ਅਜਮਲ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਸਹਿਯੋਗ ਖਿਲਾਫਤ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਆਗਾ ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ, ਅਮਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਾਦ ਹੈਦਰ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਾਇਮ ਰਹੀ।

ਅਜੇ ਵੀ ਲਖਨਊ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਬਾਬ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਜਾਂ ਪਰਾਂਤ ਵਾਲੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਹਾਨ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਵਾਨੀ ਜਾਂ ਕਸਾਬ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦਿਓ। ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਗਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਿਰਫ ਬਗਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ (ਸਮਾਨ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ) ਦੁਆਰਾ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰੇਨਵਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅੱਤਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਸਹਿਮਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣਨ ਦਿਓ ਜੋ ਵੰਡ ਦੇ ਦਾਗ ਨੂੰ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇਖੋ, ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕਲਿਆਣਮ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਆਓ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣੀਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਓਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ  ਸੱਚਾਈ, ਅਹਿੰਸਾ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੱਬਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ  ਕਿ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਲੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ l


biopic

Translated by Seerat Gill

Seerat (she/her) is a high school student from Mohali, Punjab. She has a keen interest in art and design (so much so that she often spends hours admiring artworks!) She is well trained in public speaking and loves meeting new people.


Note: If you find of any ways to make this translation better, please reach out to us here.

Spread the love